Nếu bạn từng thắc mắc tại sao có người vượt qua một ổ nhiễm trùng răng nhẹ nhàng trong khi người khác lại đau đớn và lành thương chậm chạp, thì đó là câu hỏi mà các nhà nghiên cứu hiện đang bắt đầu giải đáp ở cấp độ DNA. Một lĩnh vực nghiên cứu đang phát triển cho thấy rằng gen của bạn có vai trò định hình cách cơ thể phản ứng với nhiễm trùng cần điều trị tủy răng — ai dễ mắc bệnh, mức độ đau như thế nào, và xương lành lại tốt đến đâu sau đó.¹

Nghiên cứu này vẫn còn ở giai đoạn đầu và chưa thay đổi cách thực hiện điều trị tủy răng hiện nay. Tuy nhiên, nó chỉ ra một tương lai mà các bác sĩ nội nha gọi là nội nha chính xác — chăm sóc được cá nhân hóa dựa trên sinh học của từng bệnh nhân.

Viêm Quanh Chóp Là Gì?

Viêm quanh chóp là tên lâm sàng của tình trạng nhiễm trùng và viêm xuất hiện ở đầu chóp chân răng. Bệnh xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập vào tủy bên trong răng — thường qua sâu răng sâu, vết nứt, hoặc chấn thương — và cơ thể phản ứng bằng cách khởi động phản ứng miễn dịch tại đầu chóp. Theo thời gian, điều này có thể làm tiêu một khoảng nhỏ xương hàm xung quanh, tạo ra vùng tối mà nha sĩ nhìn thấy trên phim X-quang. Điều trị tủy răng là phương pháp tiêu chuẩn, có hiệu quả cao để loại bỏ nhiễm trùng đó và tạo điều kiện cho xương lành lại.¹

Đây là điểm mấu chốt từ các nghiên cứu gần đây: nhiễm trùng được khởi phát bởi vi khuẩn, nhưng mức độ nghiêm trọng của bệnh phần lớn do cách hệ miễn dịch của mỗi người phản ứng quyết định. Và phản ứng đó một phần được mã hóa trong gen của chúng ta.¹

Tại Sao Yếu Tố Di Truyền Lại Có Liên Quan

Dạng biến thể di truyền đơn giản nhất giữa các cá nhân là đa hình nucleotide đơn, hay SNP — sự khác biệt một chữ cái trong mã DNA. SNP xuất hiện khoảng một lần trong mỗi 1.000 chữ cái DNA, nghĩa là mỗi người chúng ta mang khoảng 4 đến 5 triệu SNP. Hầu hết là vô hại. Nhưng một SNP nằm trong một gen quan trọng có thể thay đổi lượng protein mà cơ thể tạo ra, từ đó ảnh hưởng đến mức độ viêm, khả năng chống nhiễm trùng, và tốc độ phục hồi xương của bạn.¹

Những Gì Nghiên Cứu Cho Thấy

Các nghiên cứu trên nhiều quần thể đã liên kết các biến thể trong gen liên quan đến viêm với nguy cơ mắc viêm quanh chóp. Những gen này bao gồm gen mã hóa interleukin (như IL1B, IL6, và IL8), matrix metalloproteinase (MMP1, MMP3, MMP8), và yếu tố hoại tử khối u (TNFA), cùng nhiều gen khác.¹

Một số phát hiện nổi bật vì biến thể gen được chứng minh là thực sự làm thay đổi hành vi mô, chứ không chỉ xuất hiện thường xuyên hơn. Một biến thể trong gen IL1B được liên kết với hoạt động viêm cao hơn trong mô quanh chóp, và một biến thể trong gen MMP1 liên quan đến biểu hiện tăng cao của enzyme tái cấu trúc mô xung quanh tổn thương. Hứa hẹn nhất có lẽ là các biến thể trong con đường lành xương WNT có liên quan đến bệnh — và các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm gợi ý rằng WNT3A có thể một ngày nào đó trở thành đích điều trị để đẩy nhanh quá trình phục hồi xương sau nhiễm trùng.¹

Nghiên Cứu Toàn Bộ Hệ Gen: Các Gen Nguy Cơ Mới Xuất Hiện

Gần đây hơn, hai nghiên cứu liên kết toàn bộ hệ gen quy mô lớn — một công bố trên tạp chí Journal of Endodontics năm 2023 và một trên Nature Communications năm 2025 — đã quét hơn hai triệu biến thể di truyền trên hàng nghìn người trưởng thành có và không có bệnh.^2,3 Các nghiên cứu này phát hiện ra những gen nguy cơ mới, bao gồm RAP1GAP và SPP1 (osteopontin), cả hai đều tham gia vào việc điều phối phản ứng miễn dịch.

Các nghiên cứu này cũng tìm thấy một điều đáng chú ý: một số biến thể nguy cơ chỉ xuất hiện ở nam giới, số khác chỉ ở nữ giới — bằng chứng sinh học cho thấy viêm quanh cuống răng có thể biểu hiện khác nhau giữa hai giới. Điều này có ý nghĩa thực tiễn đối với cách đánh giá và quản lý nguy cơ theo từng cá nhân trong tương lai.²

Hướng Tới Nội Nha Chính Xác

Tổng hợp lại, các nghiên cứu này chỉ ra một tương lai trong đó hồ sơ di truyền có thể giúp bác sĩ lâm sàng dự đoán nguy cơ mắc nhiễm trùng chân răng của bệnh nhân, khả năng điều trị thành công hoàn toàn, mức độ nhạy cảm với đau, và thậm chí loại thuốc nào sẽ phù hợp nhất với họ.¹

Một lưu ý quan trọng: mối liên hệ không đồng nghĩa với quan hệ nhân quả. Các nghiên cứu này vẫn còn hạn chế bởi cỡ mẫu, sự đa dạng của các quần thể được nghiên cứu, và những yếu tố khó kiểm soát — chẳng hạn như sự khác biệt trong hệ vi khuẩn miệng của mỗi người. Cần có những nghiên cứu lớn hơn, đa dạng hơn trước khi bất kỳ điều nào trong số này trở thành một xét nghiệm tại ghế nha.¹

Ý Nghĩa Thực Tiễn Đối Với Bạn Ngay Hôm Nay

Hiện tại, nội nha chính xác là một hướng đi, chứ chưa phải dịch vụ bạn có thể đặt lịch. Thực tế đáng yên tâm là điều trị tủy răng theo phương pháp thông thường vẫn là tiêu chuẩn chăm sóc, và đại đa số bệnh nhân hồi phục tốt. Yếu tố quan trọng nhất mà bạn kiểm soát được là thời điểm — điều trị sớm một chiếc răng bị nhiễm trùng, trước khi tổn thương lan rộng, tạo điều kiện tốt nhất có thể cho cơ thể bạn hồi phục bất kể di truyền của bạn như thế nào.

Đó chính xác là lý do tại sao trọng tâm của chúng tôi là chẩn đoán kỹ lưỡng và khử khuẩn tỉ mỉ hệ thống ống tủy: loại bỏ tác nhân vi khuẩn triệt để nhất có thể là điều mang lại cho mỗi bệnh nhân — dù ADN của họ là gì — cơ hội hồi phục hoàn toàn cao nhất. Và khi một lần điều trị trước đó chưa lành như mong đợi, điều trị lại và vi phẫu hiện đại thường vẫn có thể cứu được răng. Khi nghiên cứu di truyền ngày càng trưởng thành, nó sẽ trở thành thêm một công cụ giúp chúng tôi cá nhân hóa việc chăm sóc đó sâu hơn nữa.